Rekordowe środki na transformację energetyczną. Co oznacza plan NFOŚiGW na 2026 rok?

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiada bezprecedensowy wzrost wydatków na działania proekologiczne. Zgodnie z zaprezentowanymi założeniami, w 2026 roku na inwestycje związane z ochroną środowiska i transformacją energetyczną ma trafić ponad 35 mld zł, czyli o ponad 12 mld zł więcej niż w 2025 roku. To wyraźny sygnał przyspieszenia zielonej transformacji w Polsce.

Transformacja energetyczna głównym beneficjentem środków

Jak wynika z planów Funduszu, aż 80 proc. wszystkich środków zaplanowanych na 2026 rok zostanie przeznaczone na szeroko rozumianą transformację energetyczną. Obejmuje ona zarówno inwestycje w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej budynków, rozwój magazynów energii, jak i elektromobilność.

Łączna kwota wypłat dla beneficjentów – samorządów, spółek komunalnych, przedsiębiorstw i osób fizycznych – ma wynieść 35,33 mld zł. Z tego 25,1 mld zł pochodzić będzie ze środków krajowych i zagranicznych bilansowych (m.in. Fundusz Modernizacyjny), natomiast 10,23 mld zł z zagranicznych środków pozabilansowych, takich jak KPO czy program FEnIKS.

Dotacje i pożyczki – struktura finansowania

Znaczną część wsparcia stanowić będą bezzwrotne dotacje. W ramach środków bilansowych zaplanowano 15,25 mld zł dotacji oraz 9,85 mld zł finansowania zwrotnego. Z kolei w przypadku środków pozabilansowych dominować będą dotacje z Krajowego Planu Odbudowy – aż 7 mld zł.

Tak skonstruowany model finansowania ma umożliwić realizację zarówno dużych projektów infrastrukturalnych, jak i mniejszych inwestycji realizowanych przez gospodarstwa domowe czy lokalne społeczności.

„Czyste Powietrze” i OZE nadal filarami wsparcia

Jednym z kluczowych programów pozostaje „Czyste Powietrze”, na który w 2026 roku planowane są wypłaty na poziomie 7,6 mld zł. Program, po reformie wdrożonej w 2025 roku, nadal ma odgrywać istotną rolę w walce ze smogiem oraz poprawie efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych.

Kontynuowane będzie również wsparcie dla odnawialnych źródeł energii, m.in. poprzez programy:

„OZE – źródła ciepła dla ciepłownictwa” (435 mln zł),

„Przemysł energochłonny – OZE” (120 mln zł),

„Energia dla wsi” (187 mln zł), który odpowiada na rosnące potrzeby energetycznej samowystarczalności obszarów wiejskich.

Magazyny energii i prosumenci na celowniku

Choć w planach na 2026 rok nie znalazł się program wsparcia dla dużych magazynów energii, NFOŚiGW zapowiada intensywne działania na rzecz magazynów przydomowych. Celem rządu jest, aby do końca obecnej kadencji co najmniej 200 tys. gospodarstw domowych korzystało z magazynów energii współpracujących z instalacjami fotowoltaicznymi.

To istotny krok w kierunku zwiększenia elastyczności systemu elektroenergetycznego i realnego wzmocnienia roli prosumentów.

Efektywność energetyczna budynków publicznych

Nowością w 2026 roku mają być programy dedykowane budynkom szpitalnym oraz edukacyjnym – szkołom i przedszkolom. Doświadczenia z naboru realizowanego w ramach KPO, gdzie liczba wniosków wielokrotnie przekroczyła dostępną alokację, pokazują skalę potrzeb w tym obszarze. Choć szczegółowe budżety nie są jeszcze znane, zapowiedziano, że będą one „znaczące”.

Dodatkowo uruchomiony ma zostać program poprawy efektywności energetycznej budynków znajdujących się w zarządach parków narodowych.

Elektromobilność i transport publiczny

Fundusz planuje dalsze wsparcie rozwoju elektromobilności, w tym:

• budowę i rozbudowę ogólnodostępnych stacji ładowania dla transportu ciężkiego,
• dofinansowanie zakupu i leasingu zeroemisyjnych pojazdów kategorii N2 i N3,
• możliwą kontynuację programu „Zielony transport publiczny”, dzięki któremu samorządy zakontraktowały już blisko 1500 pojazdów zeroemisyjnych.

Biometan, biogaz i gospodarka odpadami

W 2026 roku zaplanowano również nabory dotyczące:

• inwestycji zwiększających bezpieczeństwo energetyczne poprzez biometan (800 mln zł),
• wysokosprawnej kogeneracji z biogazu i biomasy, w tym odpadów komunalnych (1 mld zł),
• zagospodarowania odpadów z jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych (SUP),
• usuwania nielegalnie zgromadzonych odpadów – na ten cel zaplanowano 500 mln zł w perspektywie trzech lat.

Rok przełomowy dla zielonej transformacji?

Skala planowanych wydatków pokazuje, że 2026 rok może stać się jednym z najważniejszych momentów dla transformacji energetycznej w Polsce. Warunkiem sukcesu pozostaje jednak sprawna realizacja programów, stabilne otoczenie regulacyjne oraz odpowiednie przygotowanie beneficjentów – zarówno samorządów, jak i sektora prywatnego.

Jeśli zapowiedzi zostaną zrealizowane, nadchodzące lata mogą znacząco przyspieszyć drogę Polski w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i zwiększonego bezpieczeństwa energetycznego.