Nowa szansa na modernizację budynków publicznych: dotacja na efektywność energetyczną i instalacje OZE w ramach programu FEnIKS 2021–2027

Rosnące koszty energii, konieczność ograniczania emisji oraz presja na poprawę efektywności budynków publicznych sprawiają, że inwestycje energetyczne stają się dla samorządów i instytucji rządowych priorytetem. W odpowiedzi na te potrzeby uruchomiono nabór w ramach programu „Efektywność energetyczna – Poprawa efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej (wraz z instalacją OZE)”, realizowanego ze środków Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS 2021–2027).

To jedna z najbardziej kompleksowych form wsparcia dla modernizacji energetycznej obiektów publicznych – zarówno zabytkowych, jak i niezabytkowych.

Na czym polega program?

Celem działania jest zmniejszenie energochłonności budynków publicznych poprzez głęboką modernizację energetyczną, w tym wdrażanie odnawialnych źródeł energii. Program wspiera zarówno proste działania modernizacyjne, jak i zaawansowane projekty BMS czy instalacje OZE.

Kto może ubiegać się o dofinansowanie?

Wniosek mogą złożyć wyłącznie jednostki publiczne:

państwowe jednostki budżetowe, szkoły wyższe, administracja rządowa oraz jej jednostki podległe i nadzorowane, w tymm.in. szpitale, instytuty badawcze, przychodnie, jednostki szkoleniowe.

Co ważne – projekt musi zostać wcześniej zidentyfikowany przez Instytucję Zarządzającą jako kwalifikujący się do złożenia w trybie niekonkurencyjnym.

Na co można otrzymać środki?

Zakres dofinansowania jest bardzo szeroki i obejmuje wszystkie kluczowe obszary modernizacji energetycznej:

1. Termomodernizacja budynków

docieplenie przegród, wymiana lub modernizacja stolarki okiennej i drzwiowej, modernizacja dachów i stropów.

2. Modernizacja systemów energetycznych

modernizacja źródeł ciepła, wymiana instalacji grzewczych i chłodniczych, technologie odzysku ciepła, przyłączenie do niskoemisyjnych sieci ciepłowniczych lub – w wyjątkowych przypadkach – gazowych (do końca 2025 r.).

3. Instalacje OZE

pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii, kolektory słoneczne.

4. Inteligentne zarządzanie energią

BMS – Building Management Systems, systemy monitoringu i optymalizacji zużycia energii, urządzenia do indywidualnego rozliczania ciepła/chłodu (z funkcją zdalnego odczytu).

5. Modernizacja oświetlenia

wymiana na LED z inteligentnym sterowaniem.

6. Wentylacja i klimatyzacja

modernizacja układów wentylacji, systemy z odzyskiem ciepła (rekuperacją).

7. Działania edukacyjne i współpraca międzynarodowa

W ramach projektu można uwzględnić szkolenia, działania informacyjne czy wymianę doświadczeń z partnerami zagranicznymi.

Poziom dofinansowania i budżet

W aktualnej dokumentacji nie określono minimalnej ani maksymalnej kwoty projektu dla działania FENX.01.01.

Całkowity budżet naboru wynosi: 195 000 000 zł

Dofinansowanie obejmuje zazwyczaj znaczną część kosztów kwalifikowanych – w zależności od rodzaju kosztów, zasad kwalifikowalności oraz statusu wnioskodawcy.

Jak i gdzie składać wnioski?

Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie za pomocą systemu CST2021 (aplikacja WOD2021) dostępnego pod adresem: https://wod.cst2021.gov.pl

Instytucja przyjmująca wnioski: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnejul. Konstruktorska 3A, 02-673 Warszawa

Kiedy zostaną ogłoszone wyniki?

Termin rozstrzygnięcia naboru zostanie podany przez NFOŚiGW w osobnym komunikacie.

Dlaczego ten program jest tak ważny?

Modernizacja energetyczna budynków publicznych to szereg korzyści:

✔ Niższe koszty eksploatacji - Oszczędności na energii mogą sięgać nawet 40–60% przy głębokiej modernizacji.

✔ Większe bezpieczeństwo energetyczne - Nowoczesne źródła ciepła, OZE i BMS umożliwiają przewidywalne zarządzanie energią.

✔ Komfort użytkowników - Lepsza wentylacja, stabilna temperatura, mądre sterowanie.

✔ Realizacja polityki klimatycznej i ESG

Budynki publiczne odgrywają kluczową rolę w redukcji emisji CO₂.

✔ Ochrona i ratowanie obiektów zabytkowych - Program dopuszcza także modernizację energetyczną budynków wpisanych do rejestru zabytków – co jest rzadkością w wielu liniach dotacyjnych.

Dlaczego warto zacząć już teraz?

Przygotowanie audytu energetycznego, ekspertyz, analiz OZE oraz dokumentacji projektowej może zająć kilka miesięcy.

Ponieważ wnioski przyjmowane są w trybie elektronicznym, a pula środków jest ograniczona, instytucje powinny rozpocząć prace przygotowawcze jak najszybciej.

Program FEnIKS 1.1 to jedyna tak szeroka możliwość sfinansowania pełnej modernizacji energetycznej budynków publicznych – od termomodernizacji, przez wymianę źródeł ciepła, po instalacje OZE i zaawansowane systemy zarządzania energią. To ogromna szansa dla administracji publicznej na obniżenie kosztów, poprawę efektywności energetycznej i realizację celów klimatycznych.

Pełne informacje o naborze znajdują się na stronie rządowej: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/nabory/11-efektywnosc-energetyczna-poprawa-efektywnosci-energetycznej-w-budynkach-uzytecznosci-publicznej-wraz-z-instalacja-oze-zabytki-i-niezabytki/